De incidenten stapelen zich op in de eerste vijf weken van het kabinet-Jetten. Van de douchemuntjes van minister Boekholt-O’Sullivan en de vliegtrip van minister Yeşilgöz tot het gestamel van minister Berendsen en de subsidie voor UNRWA van minister Sjoerdsma: het leidt allemaal tot ophef en beroering. Hoe kijken de betrokkenen zelf op terug op de achtbaan? “Ik zit nog in het karretje.”

Premier Rob Jetten zelf kijkt positief terug op de eerste maand van zijn kabinet, zegt hij in een Q&A op zijn socials. Tegelijk wijst hij erop dat vijf dagen na de start van het kabinet de oorlog in Iran uitbrak, waardoor hij zich vooral bezighoudt met de gevolgen voor de Nederlandse economie.

Douchemuntjes

Hoe dan ook: het zijn interessante eerste weken. Zeker voor de nieuwe minister van Volkshuisvesting Elanor Boekholt-O’Sullivan (D66). Zij komt uit de luchtmacht en heeft weinig politieke ervaring.

Dat wordt zichtbaar als zij zich door een debat heen worstelt en vragen uit de Kamer laat beantwoorden door een ambtenaar – iets wat niet vaak voorkomt. Het levert haar flinke kritiek op.

Dan breekt ook nog ophef uit over douchemuntjes. In een interview met een Britse krant zegt Boekholt dat in tijden waarin energie duurder en schaarser wordt, iedereen zuiniger moet omgaan met energie.

Excuses

Ze vertelt dat ze daar zelf ervaring mee heeft uit haar tijd als militair in Afghanistan. Volgens haar kregen militairen daar muntjes voor douchen en bellen. Als de tijd om was, kon je niet langer douchen of bellen. Dat blijkt onjuist: volgens de Volkskrant werden in Afghanistan helemaal geen muntjes gebruikt. Boekholt erkent haar fout en zegt dat ze het heeft verward met douchen op een camping. Ze biedt haar excuses aan.

Boekholt zegt tegen RTL Nieuws met gemengde gevoelens terug te kijken op haar eerste maand. “Ik wist dat het een achtbaan zou worden, omdat ik uit een heel andere wereld kom. Die achtbaan is waar geworden.”

Ze wijst erop dat haar nieuwe rol als politiek verantwoordelijke heel anders is. “Wat je zegt, komt veel nauwer. In een ambtelijke rol kun je anders formuleren.”

Haar conclusie na de eerste weken van de achtbaan: “Ik zit nog in het karretje.”

Bekijk hier hoe minister Boekholt-O’Sullivan dat zegt en hoe andere ministers terugkijken op de eerste ruime maand van het kabinet:

Stamelen

De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen (CDA) is op politiek vlak geen onbeschreven blad: hij zat jarenlang in het Europees Parlement en was daar fractievoorzitter. Toch heeft hij weinig ervaring in Den Haag.

Dat wordt duidelijk na een debat over de oorlog in Iran. Hij wijst een voorstel van de SP af, maar kan vragen daarover enige tijd niet beantwoorden. Het gestamel duurt enkele minuten en zorgt ervoor dat het kabinet uiteindelijk toch instemt met het voorstel.

Berendsen noemt tegen RTL Nieuws zijn eerste maand ‘interessant’, maar merkt ook dat er weinig geduld is voor nieuwe bewindspersonen. “Het maakt mensen thuis niet uit of je een dag, een maand of een jaar in deze functie zit. Men verwacht dat je je werk goed doet. Daar ben ik elke dag mee bezig.”

Ook de ervaren minister Hans Vijlbrief (D66) van Sociale Zaken kwam in opspraak. Op zijn Instagramaccount verscheen een post met minister van Onderwijs Rianne Letschert, met daaronder een hiphopnummer met de tekst ‘bitches willen met me naar bed’.

De post leidt tot verbazing en verontwaardiging, ook bij Letschert zelf. Vijlbrief erkent de dag daarna dat het bericht niet smaakvol is. Premier Jetten benadrukt dat ministers goed moeten nadenken voordat ze iets plaatsen op sociale media.

Serieuzer is de ophef wanneer Vijlbrief ontkent dat er iets verandert aan de AOW-plannen van het kabinet, terwijl Jetten dat eerder wél toezegt aan de Kamer. Enkele uren later trekt Vijlbrief zijn woorden in: de plannen worden wel degelijk afgezwakt. Hij zegt dat hij zich niet goed heeft uitgedrukt.

Bezoek aan marinefregat

Ook minister Dilan Yeşilgöz krijgt het te verduren. Ze bezocht militairen op het fregat Evertsen in de Middellandse Zee, dat betrokken is bij de verdediging tegen Iraanse drones. Voor de reis, onder meer met een privévliegtuig, wordt bijna 93.000 euro uitgegeven, blijkt uit navraag van RTL Nieuws.

De hoge kosten leiden tot kritiek in de Kamer. Yeşilgöz blijft erbij dat het belangrijk is om de militairen te bezoeken en zegt dat ze voor een goedkopere optie had gekozen als die er was geweest.

En ook minister Sjoerd Sjoerdsma (D66) zorgt voor ophef. Rechtse partijen steunen zijn begroting op voorwaarde dat er geen extra geld naar UNRWA gaat. Toch maakt Sjoerdsma extra geld vrij voor de organisatie. Dat leidt tot woede in de Kamer, van links tot rechts.

Sjoerdsma reageert dat de Kamer zich er nog over kan uitspreken, omdat er nog moet worden ingestemd met de steun.

‘Voelt als stagiair’

Minister van Onderwijs Rianne Letschert (D66) is eveneens nieuw in Den Haag. Ze kondigt aan dat ook hbo’ers een doctorstitel kunnen behalen, maar al snel blijkt dat daar binnen de coalitie geen overeenstemming over is. De VVD verzet zich tegen het plan.

Letschert noemt het werk ‘intens leuk, soms spannend’. “Het voelt weer een beetje als een stagiair, die hard aan het leren is, oefent en feedback vraagt aan mensen om me heen.”

Ze wijst op de scherpe debatten in Den Haag. “Als je dat niet weet, dat dat niet persoonlijk is bedoeld, dan ga je daar misschien best wel even van schrikken”, zegt Letschert. “Achter de schermen gaat iedereen collegiaal en respectvol met elkaar om. Terwijl in een debat denk je wel eens van nou, dat mag misschien wel iets minder.”

“Het is voor iedereen wennen”, zegt premier Jetten over de incidenten. Tijdens zijn wekelijkse persconferentie reageert hij laconiek. “We hebben vijf weken achter de rug waarin zowel nieuwkomers als ervaren krachten met vallen en opstaan leren hoe de dynamiek tussen Kamer en kabinet werkt.”

Jetten probeert zijn bewindspersonen te ondersteunen waar mogelijk. “Het mooie aan deze kabinetsploeg is dat mensen voor elkaar klaarstaan en van elkaar leren.”

Wie de volgende is die onder vuur komt te liggen, zegt hij niet. Al voegt hij er met een glimlach aan toe: “Misschien ben ik het zelf wel.”