De Verenigde Staten en Israël hebben zaterdag Iran aangevallen, aldus Amerikaanse en Israëlische functionarissen. Dat gebeurde na weken van dreigementen van president Trump dat hij een grootschalige aanval zou lanceren. De nu ingezette aanval heeft in Israël de codenaam ‘Leeuwenbrul’.
Zware explosies weerklonken in de Iraanse hoofdstad Teheran. Het was niet meteen duidelijk welke doelen door de Amerikaanse en Israëlische aanvallen zijn geraakt. Het ministerie van Buitenlandse Zaken roept Nederlanders in Iran op om weg te blijven bij ‘mogelijke doelwitten’.
BuZa roept Nederlanders in Iran ook op om familie en vrienden te laten weten hoe het met hen gaat en verspreidt een telefoonnummer voor wie nu hulp nodig heeft. ‘We houden de ontwikkelingen scherp in de gaten’, aldus het ministerie.
De Amerikaanse aanvallen op Iran zijn gericht op militaire doelen, aldus een functionaris tegenover nieuwszender CNN. In Teheran worden ook raketinslagen gemeld bij het presidentieel paleis en bij het machtscentrum van de leider van het land, Ali Khamenei.
Die is niet meer in de hoofdstad, volgens plaatselijke media. President Masoud Pezeshkian zou de aanval hebben overleefd.
Wat is er aan de hand?
Inwoners van Teheran meldden dat zij rook zagen opstijgen uit de wijk waar ook het presidentieel paleis, de kantoren van grootayatollah Ali Khamenei en de Nationale Veiligheidsraad gevestigd zijn. Getuigen in de stad meldden zware explosies en rookpluimen nabij strategische locaties, waaronder het district waar ook de meeste andere Iraanse leiders verblijven. Niet-bevestigde berichten melden dat Khamenei in veiligheid is gebracht.
Iran heeft zijn luchtruim gesloten en zwijgt over schade en gewonden. Het is onduidelijk of het land overgaat tot eerder uitgesproken vergeldingsaanvallen tegen Amerikaanse bases en andere Amerikaanse doelen in de regio.
Deze escalatie volgt op het mislukken van diplomatiek overleg in Zwitserland over het nucleaire programma van Iran en op maandenlange dreigementen vanuit de Amerikaanse regering. Als directe reactie op het geweld heeft Israël de noodtoestand uitgeroepen, het luchtruim gesloten en de bevolking gewaarschuwd voor mogelijke vergeldingsacties. Minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir gaf een verklaring uit: ‘Als er iemand waar dan ook in Israël is die erop rekent Iran te steunen – daag ons niet uit. Ik zeg het ondubbelzinnig: we zullen ieder die probeert aan te zetten tot of steun te verlenen aan de vijand het hoofd afhakken.’
De aanval vond plaats op zaterdagochtend, in Iran een doordeweekse dag, wat leidde tot grote paniek en chaos onder de Iraanse burgerbevolking. Volgens Amerikaanse functionarissen is deze operatie aanzienlijk omvangrijker dan eerdere confrontaties, wat duidt op een vergaande escalatie van het regionale conflict. Israël heeft volgens het Israëlische ministerie van Defensie een aanval op Iran uitgevoerd.
In Teheran zouden onder meer ministeries zijn aangevallen. De hoogste leider van het land, ayatollah Ali Khamenei, zou niet meer in Teheran zijn. Veel inwoners proberen volgens plaatselijke media de stad uit te vluchten.
Israël heeft als voorzorgsmaatregel het luchtalarm laten afgaan ter voorbereiding op eventuele Iraanse tegenaanvallen. Het openbare leven is stilgelegd. Alleen essentiële activiteiten zijn nog toegestaan en bedrijven blijven gesloten. Israël noemt de aanvallen preventief en suggereert daarmee dat deze bedoeld zijn om een Iraanse aanval te voorkomen.
Reisadvies
Vanwege de spanningen heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken de reisadviezen voor Israël aangescherpt. Het land heeft nu grotendeels de kleurcode oranje, wat betekent dat het advies is om er alleen naartoe te gaan als het noodzakelijk is. De Palestijnse gebieden waren voor een groot deel al oranje.
Sommige delen van Israël en de Palestijnse gebieden waren al rood gekleurd. Het gaat dan bijvoorbeeld om de Golanhoogvlakte en de Gazastrook.
De ambassade in Libanon heeft vrijdag ook Nederlanders in dat land gewaarschuwd voor mogelijke escalatie door spanningen rond Iran. Het land kleurde al deels oranje en rood. De mensen daar wordt geadviseerd zich op de hoogte te houden van onder meer het internationale nieuws. Ook moeten mensen voorbereid zijn op een crisissituatie.
Nederlanders in Iran kregen eerder deze week al bericht van de ambassade. Daarin werd gewaarschuwd dat de situatie zeer onvoorspelbaar is en dat het in het geval van een escalatie lastig zal zijn om het land te verlaten. Voor Iran is de kleurcode al jaren rood.
Meer landen hebben hun reisadviezen voor Israël en andere landen in het Midden-Oosten aangescherpt. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken raadt Duitsers vrijdag met klem af om naar Israël te reizen.
