De spanningen tussen Iran en Europese landen lopen verder op na een reeks incidenten waarbij ook Europees grondgebied betrokken raakt. Eerder deze week sloeg al een Iraanse drone in op Cyprus, bij de Britse luchtmachtbasis Akrotiri.

Volgens de Cypriotische president Nikos Christodoulides ging het om een zogeheten Shahed-drone, hetzelfde type dat Rusland veelvuldig inzet in de oorlog in Oekraïne. Waar de drone precies werd gelanceerd, is nog altijd onduidelijk.

Na het incident besloten de Britse autoriteiten om niet-essentieel personeel tijdelijk van de basis te verplaatsen. Cyprus benadrukte daarbij dat het geen partij is in het conflict met Iran.

“Ik wil duidelijk zijn: ons land neemt op geen enkele manier deel aan, en is ook niet van plan deel te nemen aan, enige militaire operatie”, aldus president Christodoulides.

De aanval leidde binnen Europa direct tot discussie over mogelijke militaire bijstand via artikel 42.7 van het EU-Verdrag, dat lidstaten verplicht elkaar te helpen wanneer een land wordt aangevallen.

Die zorgen blijken inmiddels niet ongegrond. Woensdag werd opnieuw een aanval op Europees grondgebied gemeld.

Een Iraanse ballistische raket werd namelijk afgevuurd richting Turkije. Volgens het Turkse ministerie van Defensie werd het projectiel tijdig onderschept door NAVO-luchtverdediging, nog voordat het Turkse luchtruim daadwerkelijk werd bereikt.

De raket zou via Irak en Syrië richting Turkije zijn gevlogen. Door de onderschepping vielen geen slachtoffers, al kwam een onderdeel van de raket neer in de zuidelijke Turkse provincie Hatay.

Het Turkse ministerie van Defensie benadrukt dat het land zich het recht voorbehoudt om te reageren op vijandige acties. “Wij herhalen dat wij het recht voorbehouden om te reageren op elke vijandige houding jegens ons land.”

Ook stelt Ankara dat de defensiecapaciteiten volledig op orde zijn. “Onze wil en ons vermogen om de veiligheid van ons land en onze burgers te garanderen, zijn van het hoogste niveau. Turkije is in staat de veiligheid van zijn grondgebied en zijn burgers te garanderen en te handhaven, ongeacht wie of waar een dreiging vandaan komt.”

De NAVO heeft de aanval scherp veroordeeld. Woordvoerster Allison Hart benadrukt dat het bondgenootschap achter Turkije staat.

“De NAVO staat pal achter al haar bondgenoten, waaronder Turkije, nu Iran doorgaat met zijn willekeurige aanvallen in de regio. Onze afschrikkings- en verdedigingscapaciteiten blijven sterk op alle gebieden, met name op het gebied van lucht- en raketverdediging.”

De aanval komt op een gevoelig moment. Binnen de NAVO wordt de Turkse president Recep Tayyip Erdoğan regelmatig gezien als relatief pro-Iraans, al riep hij de afgelopen dagen wel op tot terughoudendheid van alle betrokken partijen.

Tegelijkertijd voeren de Verenigde Staten en Israël grootschalige luchtaanvallen uit op Iraans grondgebied. Volgens militaire bronnen hebben beide landen inmiddels grotendeels controle over het Iraanse luchtruim.

De bombardementen richten zich vooral op luchtafweer, raketinstallaties en militaire infrastructuur. Alleen al de Verenigde Staten hebben meer dan tweeduizend doelen bestookt in een operatie waarbij ongeveer vijftigduizend militairen betrokken zijn.

Israël concentreert zich onder meer op lanceerinstallaties die een bedreiging vormen voor Israëlisch grondgebied. De aanvallen zijn later uitgebreid naar doelen in Teheran, waaronder commandocentra van veiligheidsdiensten en de Basij-militie.

Volgens inwoners is de situatie in de Iraanse hoofdstad inmiddels dramatisch. Veel bewoners zoeken ’s nachts beschutting in kelders terwijl bombardementen doorgaan.

Een inwoner van Teheran zei tegen Reuters: “Hoelang gaat dit nog door? Waar zijn de opvangcentra? Waar is de overheid? Elke nacht schuilen mijn vrouw en ik in de kelder. De hele stad is leeg. Overal is rook en bloed.”

Hoewel Iran nog steeds raketten afvuurt richting Israël, Amerikaanse bases en Golfstaten, neemt het aantal aanvallen af. Israël stelt dat inmiddels honderden Iraanse lanceerinstallaties zijn vernietigd, terwijl de militaire druk op het Iraanse regime verder toeneemt.