Nederlanders zijn niet bepaald enthousiast over het bezoek van het koningspaar en premier Jetten aan president Trump, maar de meeste mensen vinden wel dat ze mogen gaan. Dat blijkt uit onderzoek onder het RTL Nieuwspanel. Ze hopen dat de koning en koningin bij politieke onderwerpen wegblijven: “Oppassen voor de elephants in the room.”

Ruim de helft (51 procent) is positief over het bezoek van de Oranjes aan president Trump, vooral omdat ze het goed vinden om de banden met de Verenigde Staten te blijven onderhouden. Maar 38 procent is juist negatief. Ze vinden dat de regering-Trump de Nederlandse steun en aandacht op dit moment niet verdient.  

Duivels dilemma

“Verreweg de meeste Nederlanders zijn zeer negatief over president Trump, zijn regering en het beleid dat ze het afgelopen jaar hebben gevoerd”, zegt RTL-opiniepeiler Gijs Rademaker. 

“Dus voor veel mensen is dit een duivels dilemma. De grootste groep vindt dat Nederland wél moet afreizen, om ook in deze tijden onze standpunten te kunnen bespreken. Velen zeggen ook: zo’n uitnodiging nu afzeggen zou nóg schadelijker zijn.” 


Daarmee is het draagvlak voor een koninklijk bezoek aan het Witte Huis in Nederland groter dan in Groot-Brittannië, waar dezelfde discussie speelt. Eind april vliegt koning Charles naar president Trump. 

Slechts 42 procent van de Britten staat achter dat bezoek, bleek uit onderzoek van Yougov voor The Times. Trump heeft zich de afgelopen weken zeer negatief uitgesproken over de Britten: zo zei hij dat de Britse vloot bestond uit ‘speelgoed’ en beledigde hij premier Starmer. 

Er is dus een bescheiden draagvlak voor het bezoek van de Oranjes, maar een meerderheid hoopt dat het koningspaar zich niet met politiek bemoeit. “Het wemelt natuurlijk van de ‘elephants in the room’, onderwerpen die politiek zeer gevoelig liggen”, legt Rademaker uit. “Denk aan de internationale rechtsorde die de regering-Trump met voeten treedt, de stand van de democratie in Amerika, het optreden van immigratiedienst ICE.”

Een meerderheid hoopt dat Willem-Alexander en Máxima daar niet over beginnen, vertelt de opiniepeiler. “Want ons koningshuis heeft immers een ceremoniële rol, geen politieke. De moeilijke onderwerpen moeten ze volgens de meeste mensen overlaten aan premier Jetten.” 

Onze premier zou zulke gevoelige onderwerpen juist wél op tafel moeten leggen, vindt een kleine meerderheid (opgeteld 54 procent). Zij vinden dat Nederland niet weg moet lopen voor zijn eigen principes en dat dit bezoek een mooie kans is om uit te leggen waar Nederland voor staat.     

Made with Flourish • Create a chart

Rademaker: “Maar ook hier is voorzichtigheid geboden: de meeste mensen willen dat Jetten kritiek op Trumps beleid niet openlijk met de president bespreekt. Ze zijn bang dat dat gruwelijk uit de hand kan lopen – we herinneren ons allemaal nog het tenenkrommende gesprek met Zelensky. Dus ze zeggen: onze premier moet onze bezwaren wél benoemen, maar dan subtiel binnenskamers.” 

Het is een houding die Nederlanders typeert, vindt Rademaker. “We zijn altijd al dominee en koopman tegelijk geweest. We zien in ons onderzoek duidelijk dat we aan de ene kant vinden dat we moeten staan voor onze principes, ook als dat onze relatie met de VS kan beschadigen.”

Maar we vinden tegelijkertijd ook dat we altijd diplomatiek moeten blijven, vertelt hij. “Mensen zeggen daarover: ‘we zijn een klein landje en moeten onze economie beschermen’, maar ook: ‘ooit komt het tijdperk Trump ten einde, en dan moeten we niet al onze schepen hebben verbrand’. Het wordt dus een schaakspel voor Jetten, de komende dagen. Met een echte koning en koningin.”