Forum voor Democratie boekte bij de gemeenteraadsverkiezingen zijn grootste lokale succes ooit, maar lijkt vrijwel zeker nergens toe te treden tot het gemeentebestuur. In veruit de meeste gemeenten staat de partij buitenspel. In een handjevol gemeenten is er nog geen duidelijkheid.

In 96 van de 104 gemeenten waar Forum voor Democratie meedeed én zetels won, is duidelijk dat de partij nu buitenspel staat, blijkt uit een analyse van de politieke redactie van RTL Nieuws.

Forum voor Democratie werd in twee gemeenten de grootste partij, in Velsen (bij IJmuiden) en het Gelderse Epe. Maar ook in die gemeenten zit deelname aan het college van burgemeester en wethouders er niet in. 

In Velsen stemde 1 op 5 op FvD

In de gemeente Velsen stemde zelfs 1 op de 5 kiezers op de partij, die in de gemeente onder meer een campagne voerde tegen de komst van een azc en voor meer inspraak van burgers. Het is met 8 zetels nu de grootste in de gemeenteraad. Maar slechts 1 van de 9 andere partijen wilde met Forum samenwerken.

De meerderheid ziet bezwaren op allerlei niveaus. “Dat is inhoudelijk, ideologisch, principieel”, verklaart D66-fractievoorzitter Sander Smeets in Velsen.

‘Niet aan rechtsstaat houden’

Zo ziet zijn partij niet hoe het met FvD in een college ‘met één mond’ zou kunnen spreken. “Je moet erop vertrouwen dat je met de mensen met wie je daar zit een gedeelde koers kunt uitzetten en gezamenlijk tot een standpunt kan komen. FvD zegt zelf ook: wij zijn radicaal.” Voor D66 gaat dat niet werken.

Ook in andere gemeenten is duidelijk dat er weinig vertrouwen is in FvD als betrouwbare partner. Zo noteert de verkenner in Soest dat Forum voor Democratie zichzelf uitsluit ‘door de opstelling zich niet aan de rechtsstaat te houden’.

In Moerdijk schrijft de verkenner dat FvD in het programma ‘meer landelijke dan lokale thema’s’ heeft staan, en daar bestaat uit vier personen ‘die geen enkele ervaring hebben in de werking van de (lokale)politiek’. 

Teleurstelling

In Velsen is bij Forum de teleurstelling groot nu de partij buitenspel staat. Fractievoorzitter Tommy Panis spreekt van ‘onrecht naar de kiezer toe’. Zijn inzet was volgens hem klip en klaar: “Wij willen absoluut onze bestuurlijke verantwoordelijkheid pakken.” 

FvD-leider Lidewij de Vos ‘verbaast het ergens niet’ dat het in de gemeenten niet tot een samenwerking komt. “Wij hebben natuurlijk op heel veel vlakken een fundamentele andere visie dan heel veel andere partijen”, zegt De Vos, die spreekt over ‘kartelpartijen’. “Dat verklaart ons succes, wij zijn uniek in ons verzet tegen landelijk beleid: de spreidingswet en klimaatbeleid.”

Dat haar partij ook omstreden zou zijn vanwege raadsleden die in het verleden actief waren bij extreemrechtse groeperingen, antisemitische uitspraken deden of zijn veroordeeld voor mishandeling, wuift De Vos weg. “Partijen hebben dat tot in den treuren als excuus gebruikt om niet inhoudelijk op onze standpunten in te gaan.” Hoewel FvD er nooit nadrukkelijk afstand van nam, zegt De Vos dat zij daar ‘al uitgebreid op heeft gereageerd’, en partijgenoten niet gaat beoordelen op ‘wat zij 10 jaar geleden hebben of gezegd’.

Ook het feit dat de afgelopen weken meerdere gekozen raadsleden Forum voor Democratie al verlieten, zoals in de gemeenten Hoogeveen, Steenwijkerland en Venlo, doet volgens De Vos weinig ter zake. “Er zijn inderdaad enkele zetels waar gedoe over is ontstaan. Dat is ontzettend jammer maar dat hebben wij inmiddels achter ons gelaten.” 

Handjevol gemeenten nog onzeker

De ogen zijn voorlopig nog gericht op een handjevol gemeenten. In Helmond wil de lokale partij Helder Helmond de informateur laten onderzoeken of FvD of D66 als vijfde partij kan aansluiten bij een motorblok. Ook kan FvD mogelijk nog een rol spelen in de gemeenten Hollands Kroon (5 zetels) en Zevenaar (4 zetels). 

Toch lijkt Forum voor nu veroordeeld tot de oppositiebankjes. “Net zoals we de afgelopen jaren met twee zetels hebben gedaan kunnen we dat in veel grotere mate nu met acht zetels doen”, zegt Tommy Panis in Velsen. “We kunnen ook in de oppositie mooie dingen bereiken.”

Zie hieronder een stukje uit de toespraak van Lidewij de Vos op de uitslagenavond van de gemeenteraadsverkiezingen: